Ամեն ինչ թուրքական երաժշտության մասին

«Թուրքական երաժշտություն», «դասական թուրքական երաժշտություն» և «օսմանյան երաժշտություն» անվանումները կապված են, բայց ամբողջությամբ նույն իմաստը չունեն։ Դրանք ընդգրկում են տարբեր ժամանակաշրջաններ, համայնքներ, ժանրեր և կատարողական ավանդույթներ։ Երաժշտությունը դարեր շարունակ արտահայտել է Անատոլիայի ու օսմանյան աշխարհագրության մարդկանց հոգևոր, առօրյա և տոնական փորձառությունները և թուրքական մշակույթի կարևոր մաս է։

 Թուրքիայի երաժշտական կյանքը բազմաշերտ է։ Դրա մեղեդիներն ու գործիքները ձևավորվել են Կենտրոնական Ասիայի, Անատոլիայի, Միջագետքի, Կովկասի, Բալկանների, Իրանի և արաբական աշխարհների միջև երկարատև փոխազդեցություններով։ Գործիքների ու մեղեդային համակարգերի բազմազանությունը հնարավորություն է տվել զարգացնել բազմաթիվ տեղական և քաղաքային ոճեր՝ առանց դրանք մեկ ուղղությամբ փոխառության վերագրելու։

 Ի՞նչ է թուրքական երաժշտությունը

«Թուրքական երաժշտություն» լայն հասկացությունը կարող է ներառել Կենտրոնական Ասիայի թյուրքական ժառանգության, Անատոլիայի սելջուկյան ու օսմանյան շրջանների, հանրապետական շրջանի և ժամանակակից Թուրքիայի բազմաթիվ համայնքների երաժշտությունները։ Դրա պատմությունը մեկ ուղիղ գիծ չէ։ Մակամային համակարգերը, ռիթմերը, նոտագրությունը, գործիքներն ու կատարողական ձևերը տարբեր ժամանակներում փոխվել են և փոխազդել հարևան մշակույթների հետ։ Այս բազմազանությունը երևում է թե՛ գործիքներում, թե՛ երգացանկերում և երաժիշտների անհատական ոճերում։

 Ձեզ կարող է հետաքրքրել՝ Ամեն ինչ ավանդական և համաշխարհային երաժշտության մասին

Թուրքական երաժշտության 3 արտիստ

Աշըք Վեյսել

Աշըք Վեյսելը 20-րդ դարի Անատոլիայի աշուղական ավանդույթի հայտնի բանաստեղծ-երաժիշտներից է։ Նրա երգերն ու բանաստեղծությունները անդրադառնում են սիրուն, բնությանը, մարդկային արժանապատվությանը և կյանքին։ Նա որոշ ժամանակ աշխատել է նաև Գյուղական ինստիտուտներում՝ որպես բաղլամայի ուսուցիչ։

Էրքան Օղուր

Էրքան Օղուրը թուրք երաժիշտ, կոմպոզիտոր և կիթառահար է, որը հայտնի է մակամային ու ժողովրդական երաժշտությունը ժամանակակից մոտեցումների հետ համադրող աշխատանքներով։ Նա առանց լադերի կիթառի վաղ և ազդեցիկ կիրառողներից ու մշակողներից է՝ ձգտելով կիթառի վրա ավելի ճկուն ինտոնացիա ստանալ։ Նրա ձայնագրությունները ներառում են մենակատար և համագործակցային նախագծեր։

Մերջան Դեդե

Մերջան Դեդեն թուրք երաժիշտ, պրոդյուսեր և դիջեյ է, որն աշխատում է նեյի, սուֆիական երգացանկի, ակուստիկ գործիքների և էլեկտրոնային երաժշտության համադրություններով։ Նրա նախագծերում մասնակցել են տարբեր երաժիշտներ, իսկ ալբոմները ներկայացնում են ավանդական նյութի ժամանակակից վերամշակման իր մոտեցումը։ «Աշխարհահռչակ» կամ «ամենակարևոր» գնահատականների փոխարեն ավելի ճիշտ է նշել այս առանձնահատուկ ստեղծագործական ուղղությունը։

Ձեզ կարող է հետաքրքրել՝ Ամեն ինչ ժողովրդական երաժշտության մասին

Թուրքական երաժշտության գործիքներ

Նեյ

Նեյը եղեգից պատրաստվող եզրային փողային գործիք է, որն ունի թուրքական, պարսկական, արաբական և հարակից տարածաշրջանային տարբերակներ։ Օսմանյան դասական երաժշտության ու հատկապես մևլևիական սուֆիական ավանդույթի մեջ այն կարևոր խորհրդանշական և երաժշտական դեր ունի։ Այն միայն մեկ ժողովրդի բացառիկ «նախնյաց ժառանգությունը» չէ։

Քանոն

Քանոնը տրապեցաձև լարային գործիք է, որը կիրառվում է թուրքական, արաբական, հայկական, հունական և տարածաշրջանի այլ երաժշտական ավանդույթներում։ Այն սովորաբար նվագում են մատներին ամրացված կսմիթներով, իսկ լծակները թույլ են տալիս փոխել բարձրությունները մակամային կատարումների ընթացքում։ «Ամենաբարձր ձայնուժ ունեցող կսմիթային գործիք» պնդումը համընդհանուր չէ։ Ֆարաբիի կողմից քանոնի գյուտի մասին պատմությունը տարածված վերագրում է, բայց հաստատված պատմական փաստ չէ։

Դասական քեմենչե

Դասական քեմենչեն փոքր աղեղնավոր լարային գործիք է, որը կիրառվում է օսմանյան և դասական թուրքական երաժշտության մեջ։ Այն ուղղահայաց է պահվում, իսկ լարերի բարձրությունը փոխվում է մատների եղունգի կողքով հպվելով, ոչ թե լարը մատնատախտակին սեղմելով։ Այս տեխնիկան գործիքի ամենաբնորոշ առանձնահատկություններից է։

Ջումբուշ

Ջումբուշը մետաղական ռեզոնատորով և սովորաբար առանց լադերի երկար վզով լարային գործիք է, որը ձևավորվել է Թուրքիայում 20-րդ դարում։ Այն հաճախ նվագում են կսմիթով։ Մետաղական իրանը նպաստում է հստակ ու արտածվող հնչողությանը, իսկ ձայնածավալն ու տեմբրը կախված են վզից, լարումից, լարերից և կատարողական տեխնիկայից։

Ձեզ կարող է հետաքրքրել՝ Ինչպես նեյից ձայն ստանալ