Arap Neyi

Filtrele

    Ney, Arap müziğinin çok değerli ve önemli bir flütüdür. Bu müzik geleneklerinin bazılarında kullanılan tek nefesli çalgıdır. Ney, antik Mısır'da 4.500-5.000 yıldır kesintisiz olarak çalınıyor; bu da onu hâlâ kullanılan en eski çalgılardan biri yapıyor.

    Mısır neyi, perde delikleri bulunan içi boş bir silindirden oluşur. Kimi zaman ahşabı zarardan korumak ve üflemek için daha keskin, daha dayanıklı bir kenar sağlamak amacıyla üstüne pirinç, boynuz veya plastik bir başpare takılır. Ney, beş ya da altı perde deliği ve bir başparmak deliği bulunan içi boş bir kamış ya da dev kamış parçasından oluşur. Modern neyler bunun yerine metal ya da plastik borudan da yapılabilir. Neyin ses perdesi yöreye ve parmak düzenine göre değişir. Neyzen denen çok usta bir icracı üç oktavdan fazlasına ulaşabilir; ancak farklı ses aralıklarını karşılayan ya da diğer destgâh veya makamlardaki teknik olarak zor pasajları kolaylaştıran birkaç “yardımcı” ney bulundurmak daha yaygındır.

    Tipik İran neyinde biri arkada olmak üzere altı delik bulunur. Mısır neyinde ise normalde altısı önde biri arkada olmak üzere yedi delik vardır.

    Delikler arasındaki aralık yarım sestir; ancak deliğin kısmen kapatılması, başpare değişimi ya da duruş ve üfleme açısı sayesinde koma sesler de elde edilir. Koma entonasyon, çeşitli taksim geleneklerinde (bir eser çalınmadan önce aynı makamda yapılan doğaçlama) yaygın ve son derece önemlidir.